1403/03/11
مسعود روحانی

مسعود روحانی

مرتبه علمی: استاد
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس:
دانشکده: دانشکدۀ ادبیّات و زبان‌های خارجی
نشانی:
تلفن: 01135303120

مشخصات پژوهش

عنوان
بررسی شگردهای ساختاری و محتوایی توصیف در متون تاریخی (مطالعۀ موردی: تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف الحضره)
نوع پژوهش
مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
توصیف , تاریخ , تاریخ جهانگشا , تاریخ وصّاف , توصیف‌شناسی
سال 1402
مجله سبک‌شنایسی نظم و نثر فارسی
شناسه DOI
پژوهشگران فاطمه آذری تربت ، مرتضی محسنی ، احمد غنی پور ملکشاه ، مسعود روحانی

چکیده

زمینه و هدف: توصیف را میتوان نوعی کنش زبانی دانست که در هر نوع گفتمانی اعم از ادبی و تاریخی میتواند حضور داشته باشد. ویژگیها و شاخصه های ظاهری و صوری توصیف این امکان را فراهم می‌آورد که بتوان در تحلیل متون تاریخی بخوبی از گزاره های توصیفی بهره گرفت. هدف اصلی این جستار نشان دادن انواع توصیف در نثر مصنوع با تکیه بر نظریۀ توصیف‌شناسی در دو کتاب تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف است. روش مطالعه: این پژوهش گزارشی است از یک پژوهش بنیادی، نظری و اسنادی با روش توصیفی ـ تحلیلی که بر مبنای مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. در این پژوهش کوشش شده است نمونه ها و شواهد کافی از دو اثر تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف مورد بررسی و استناد قرار گیرد. روش پژوهش حاضر با پیروی از شیوۀ ساختارگرایان انجام خواهد شد و نگارندگان تلاش نموده اند در سیطرۀ روشمند این شیوه، از تبعیت صرف دوری نمایند. یافته ها: در تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف با انواع گزاره های توصیفی اعم از توصیفات ضمنی، پنهان، آشکار، صریح و مستقیم و نیز شگردهای بلاغی توصیف مواجه هستیم که نویسندگان از توصیف نه تنها در جهت تزئین، بلکه در جهت هنری ساختن متن و القای مطلب بهره برده برده اند. نتیجه گیری: روایت خاص تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف‌ از وقایع و حوادث تاریخی، این دو نویسنده را از تاریخ‌نگار به ادیبی هنرمند بدل نموده است. این دو نویسنده (مورّخ) با بهره گیری از توصیف بعنوان مؤلفه ای سبکی در قالب توصیفات ساختاری (کوتاه، مفصل و طولانی، ضمنی، صریح، آشکار) و نیز توجه به جنبه های بلاغی تصویر، توانسته اند گزاره های روایت تاریخی را از روایتگری محض خارج ساخته و جنبه های هنری و ادبی آن را به کمک توصیف افزایش دهند.