1402/12/05
احمد غنی پور ملکشاه

احمد غنی پور ملکشاه

مرتبه علمی: استاد
ارکید: 9209-1864-0002-0000
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس:
دانشکده: دانشکدۀ ادبیّات و زبان‌های خارجی
نشانی: umz
تلفن: 011-35302665 0098-9111149686

مشخصات پژوهش

عنوان
بررسی هنرهای زیبا در خمسۀ نظامی (با تکیه بر موسیقی، نقّاشی و معماری)
نوع پژوهش
پایان نامه
کلیدواژه‌ها
نظامی، پنج گنج، هنرهای زیبا، موسیقی، نقّاشی، معماری.
سال 1398
پژوهشگران مسعود روحانی(استاد مشاور)، مرتضی محسنی(استاد مشاور)، احمد غنی پور ملکشاه(استاد راهنما)، محمدرضا رضانژاد(دانشجو)

چکیده

هنر ایرانی دارای ابعاد و زوایای بسیاری است که هرکدام از این ابعاد در یکی از هنرها تجلّی یافته اند؛ این هنرها که پیش از اسلام به صورتی همگون و متناسب رشد یافته و بالیده بودند پس از حضور اسلام در ایران و با تغییر فرهنگ جامعۀ ایرانی با محدودیّت هایی مواجه شدند که امکان رشد و بالندگی را از آنان می گرفت و در این میان تنها هنری که توانست به بقا و بالندگی خود ادامه دهد ادبیات بود؛ و ادبیات به معنای عام آن که دربرگیرنده همۀ علوم و هنرهای زمان خود است تبدیل به یگانه نمایندۀ هنر ایران شد و شاعران و نویسندگان برای حفظ این میراث گرانبها هنرهای ایرانی را در آثار خود بازتاب دادند. یکی از شاعرانی که آثار وی پیوند عمیقی با هنرهای گوناگون دارد نظامی است و هنر به ویژه موسیقی، نقّاشی و معماری در پنج گنج او جایگاه ویژه ای دارد؛ این رساله به بررسی سه هنر موسیقی، نقّاشی و معماری در خمسۀ نظامی پرداخته است و هدف از آن ارائۀ تصویری از هنرهای یادشده و بررسی و تحلیل کارکرد آن ها در پنج گنج است؛ این امر با دو منظور انجام شده است: نخست به تصویر کشیدن اوضاع هنر ایران در عصر نظامی و دوّم کمک به شناخت زبان و فهم بهتر نکات پیچیدۀ شعر او. نتیجۀ پژوهش حاکی از آن است که هنر موسیقی در خمسه دارای پنج کارکرد ویژه است که در این میان موسیقی در خدمت بزم و موسیقی رزمی از اهمّیّت و بسامد بیشتری برخوردارند. در بخش موسیقی بزمی خسرو و شیرین غنی ترین منظومه است و پس از آن اسکندرنامه قرار دارد. بسامد موسیقی رزمی در اسکندرنامه بیش از هر اثر دیگر نظامی است. هنر نقّاشی در خمسه دارای چهار کارکرد است و هفت پیکر غنی ترین اثر از منظر این هنر به حساب می آید و پس از هفت پیکر خسرو و شیرین و اسکندرنامه قرار دارند. در حوزه هنر معماری بناهایی که نظامی در خمسه از آن ها یاد کرده است به دو گروه کلی بناهایی با کاربری عمومی و بناهایی با کاربری خصوصی تقسیم می شوند؛ شهرها، بازارها، مکان های مذهبی از مهم ترین بناهای عمومی و خانه ها و کاخ ها از مهم ترین بناهای خصوصی در خمسه هستند. موسیقی و نقّاشی در پنج گنج، هنرهایی هستند که به بازنمایی و تقلید از طبیعت و عالم بیرون می پردازند و از این منظر نظامی پیرو مکتب بازنمایی است.