17 بهمن 1401
مسعود روحاني

مسعود روحانی

مرتبه علمی: استاد
نشانی: بابلسر- پردیس دانشگاه مازندران- دانشکده علوم انسانی- گروه زبان و ادبیات فارسی
تحصیلات: دکترای تخصصی / زبان و ادبیات فارسی
تلفن: 01135303120
دانشکده: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی

مشخصات پژوهش

عنوان تابوشكني عرفا در فروع دين با توجه به متون عرفاني فارسي تا قرن هشتم (مطالعۀ مورديِ نماز، روزه)
نوع پژوهش مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
فروع دین، نماز، روزه، تابوشکنی، متون عرفانی.
مجله ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی
شناسه DOI https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=55
پژوهشگران رضا امینی (نفر اول) ، سیاوش حق جو (نفر دوم) ، مسعود روحانی (نفر سوم) ، حسین حسن پورآلاشتی (نفر چهارم)

چکیده

با ژرفنگری در متون عرفانی، در کنار رابطة مطیعانة عارف با حقّ، گونة دیگری از ارتباط وجود دارد که در گفتار و کردارشان مرزهای مقدّس نادیده انگاشته میشود که اجتماع این دو، تأمّل برانگیز است. جستار حاضر با روش تحلیلی توصیفی ضمن بیان اَشکال تابوشکنی در با » دیگری « و » خود « نماز و روزه، در پی اثبات پیوند این تابوشکنیها با دو شکل اصلاح منجر » اصلاح دیگری یا جامعه « است که در نهایت به » اصلاح خود یا تأدیب نفس « اولویّت میشود. همچنین تابوشکنیهای دو مقولة مذکور در مقاله به شکلهای انتخاب اُولی، مردمگریزی و تأدیب نفس و ... استخراج شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد گرچه شکستن ظاهر حریم مقدّسات، با وجود پایبند بودن عرفا به شریعت، از یک سو مخاطبان را دچار تناقض میکند، کارکردهایی همچون کشاندن انسان از مرتبة عادت و غفلت به آگاهی )معرفت( و تزکیة اخلاقی را در پی دارد که با گذر از ظاهر به باطن و معانی پوشیده در اشارات ایشان، قابل توجیه است؛ از دیگر سو نه تنها روش این بزرگان برای جامعه مُضر نیست، بلکه مبانی اخلاقی ارائه میکند که انسان و جامعه را به جایگاهی اعتلا میبخشد که عبادت، شکلی از اخلاق و اخلاق شکلی از عبادت شده و موجب انضباط بیرونی و درونی میگردد.