17 بهمن 1401
احمد غني پور ملكشاه

احمد غنی پور ملکشاه

مرتبه علمی: دانشیار
نشانی: بابلسر، دانشگاه مازندران، دانشکدة علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی.
تحصیلات: دکترای تخصصی / زبان و ادبیات فارسی
تلفن: 35302665
دانشکده: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی

مشخصات پژوهش

عنوان
بررسی کارکرد فعل در گلستان سعدی
نوع پژوهش پایان نامه
کلیدواژه‌ها
دستور، فعل، کارکرد، گلستان، سعدی
پژوهشگران سیدرضا سیدی (دانشجو) ، احمد غنی پور ملکشاه (استاد راهنما) ، شهرام احمدی (استاد مشاور)

چکیده

فعل مرکز ثقل جمله و مهم ترین رکن سخن است و در میان کلیة عناصر نحوی، تنها عنصری است که تعیین می کند جمله چه ارکانی داشته باشد و ساخت بنیادین جمله را مشخص می کند و در همة متون نقش فراوان دارد. در این نوشتار، حوزة نحوی گلستان و کارکرد فعل از منظرهای گوناگون مورد بررسی قرار گرفته است و نشان داده شد چه ویژگی های زبانی و دستوری در کلام او به ویژه در حوزة فعل وجود داشته است؟ فعل، در هر زبانی، مهم ترین عامل انتقال معنا و موسیقی موجود در کلام نویسندگان و شاعران است و در این نوشتار، سعی شده است تا بگوییم، عنصر فعل در گلستان چگونه توانسته است در انتقال مفاهیم، نقش آفرینی کند و با جابه جایی فعل در ارکان جمله، چه هدفی را دنبال می کرده است؟ راز و رمز جاودانگی این اثر، تنها مرهون مفاهیم بلند اخلاقی و اجتماعی نیست، بلکه مرهون ادبیّت، بخصوص در ساختار نحوی و زبانی آن است و اگر بخواهیم به برجسته ترین مشخصّه های نظام ادبی گلستان اشاره کنیم؛ هم باید در حوزة معنی وارد شویم و هم در حوزة لفظ و صورت، که بخش ثانی مورد توجّه و تأکید نگارنده است. در این نوشته، کارکرد فعل، از منظرهای گوناگون مطروحه در دستور زبان فارسی از زمان های افعال گرفته تا ساختمان آن و سایر ویژگی ها و کارکرد هریک، بحث شده است و از آنجاییکه گلستان اثری تعلیمی و اخلاقی است، سعدی کوشیده است تا با زبانی هرچه ساده تر و گویاتر، با مخاطب خود ارتباط برقرار کندو اگر گفته شود کارکرد ماضی ساده از سایر ماضی ها بخصوص ماضی التزامی بیشتر مورد توجّه او بوده است شاید به این خاطر است که به لحاظ روان شناختی خواسته است تا راه ارتباط با مخاطب و مستمع خود را هموارتر کند و با آوردن افعالی از گونة التزام نخواسته است، مخاطبش را با امّا و اگر و شاید و کاشکی و ای کاش و احتمال دارد، دچار شک و التزام کند و همچنین بیان شود افعال به کار رفته در گلستان چه کارکرد هنری می تواند داشته باشد؟ جابجایی، تقدّم و تأخّر آن ،چه میزان توانسته است در هنری کردن عبارات و افعال تاثیرگذار باشد؟ کثرت خبری بودن افعال و کارکرد خبری آنها، ناشی از معلّم و عقل کل بودن سعدی و تصویری از جهان واقعی در این امر است و نیز ناظر بر این مهم است که اتفاقاتی در عصر سعدی افتاده و او با نقل آنها، نگاه انتقادی خود را به آنها باز گفته است.