1403/04/29
مصطفی کمالجو

مصطفی کمالجو

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید: 0000-0002-8463-4080
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس:
دانشکده: دانشکدۀ ادبیّات و زبان‌های خارجی
نشانی:
تلفن: 01135302662

مشخصات پژوهش

عنوان
تحلیل و بررسی گفتمان رمان صخب البحیره از محمّد البساطی (در پرتو رویکرد انتقادی نورمن فرکلاف)
نوع پژوهش
مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
تحلیل گفتمان انتقادی، فرکلاف، البساطی، صخب­ البحیره
سال 1398
مجله پژوهشنامه ادبيات داستاني
شناسه DOI
پژوهشگران مصطفی کمالجو ، مریم اطهری نیا

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی، از شاخه ­های برجسته و سیری تکوینی از تحلیل گفتمان در مطالعات زبان­شناختی است که فراتر از توصیف صِرف داده ­های زبانی، فرآیندهای ایدئولوژیک و بافت­های موقعیتی، اجتماعی و بینامتنی مؤثّر بر شکل­گیری گفتمان را در کانون توجّه خود قرارمی دهد. از مهم­ترین و مدرن­ترین رویکردهای تحلیل گفتمان انتقادی، الگوی تحلیلی نورمن فرکلاف است. در این روش، گفتمان در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین، بررسی می­شود. پژوهش حاضر، با روش توصیفی – تحلیلی و در پرتو رویکرد نورمن فرکلاف، به تحلیل و بررسی گفتمان رمان صخب­البحیره از محمّد البساطی که جزء صد رمان برتر عربی است و جایزۀ بهترین رمان سال 1994 را به خود اختصاص داده، پرداخته­است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که البساطی در سطح توصیف، با بیانی ساده و دور از ابهام و با برقراری روابط میان واژگان و استفاده از واژگان و اصطلاحات عامیانه و با بهره­گیری از ساختار جملات خبریه و معلوم، در پی تبیین ایده­های مورد نظرش است. در سطح تفسیر، نویسنده با توجّه به بافت محیطی(دریاچۀ مانزلا) و با استفاده از الگویی از پیش موجود، فضای حاکم را با گفتمانی غیرمستقیم؛ امّا منطبق با دیدگاه خویش، ترسیم نموده است. تبیین رمان بیانگر این است که ترکیب اجتماعی و مشاهدۀ وضعیت مردم مصر، سختی­های مردم روستا و حاشیه­نشین و زندگی گذشتۀ البساطی، از دلایل مؤثّر در شکل­گیری گفتمان اصلی رمان هستند؛ امّا گفتمان غالب البساطی، بازتاب دهندۀ دقیق زندگی طبقات فرودست و حاشیه­ نشین و تبیین زندگی آن­هاست.