09 بهمن 1401
غلامرضا پيروز

غلامرضا پیروز

مرتبه علمی: استاد
نشانی: دانشگاه مازندران-دانشکده علوم انسانی و اجتماعی
تحصیلات: دکترای تخصصی / زبان و ادبیات فارسی
تلفن: 011-3530-2661(011-3528-0967)
دانشکده: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی

مشخصات پژوهش

عنوان پسامدرنيسم ايدئولوژيك در رمان دفاع مقدّس (با تكيه بر رمان سرد سفيد)
نوع پژوهش مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
رمان دفاع مقدّس • پسامدرنیسم ایدئولوژیک • سرد سفید • کاوه بهمن
مجله تفکر و کودک - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
شناسه DOI
پژوهشگران غلامرضا پیروز (نفر اول) ، خادمی کولایی مهدی (نفر دوم) ، زهرا مقدسی (نفر سوم)

چکیده

آغاز جنگ تحمیلی شروعی بود برای خلق گونه ای از ادبیّات داستانی که هنوز، پس از سی سال، اتّفاق نظری دربارۀ نام گذاری آن دیده نمی شود. بخش عمده ای از آثارِ این نوع ادبیات، که با تکیه بر ارزش ها و اندیشه های اسلامی انقلابی به نگارش درآمده، با عنوان ادبیّات داستانی دفاع مقدّس شناخته می شود. این نوعِ ادبی، با پشتِ سر گذاشتن فراز ونشیب های گوناگون، به تدریج، در مسیر کاربرد شگردهای فرانو در عرصۀ داستان نویسی گام برمی دارد. رمان سرد سفید، نوشتۀ کاوه بهمن، از جمله آثاری است که بر اساس شگردهای موجود در رمان های پسامدرنیستی خلق شده است. بهره گیری از تمهیداتی چون خطّی نبودن زمان روایت، تغییر راوی، اتّصال کوتاه، بینامتنیّت، درهم ریختگی ارکان پیرنگ سنّتی و آشکار کردن مشکلات نگارشْ این رمان را در زمرۀ آثار پسامدرنیستی جای می دهد. بررسی ها حکایت گرِ آن است که شگردهای پسامدرنیستی این رمانْ کارکردی اقلیمی بومی می یابند و در خدمت اشاعۀ مرام عقیدتی نویسنده قرار می گیرند. بهمن، در عین خلق اثری صورت گرا در حوزۀ دفاع مقدّس، می کوشد با بهره گیری از شگردهای پسامدرن به شکلی تقلیل یافته و همسو با کارکرد ایدئولوژیکی، که همانا برجسته ساختن ابعاد گوناگون زندگی شهید الله رضا هنری لطیف پور است، از چارچوب تفکّر اعتقادی خود تخطّی نکند. وی در زمینۀ محتوایی اثر نیز، با تأکید بر فرایندی ایدئولوژیک، آرمان گرایی و حماسه سازی و قداست پروری را وجهۀ همّت خود قرار می دهد. برآیند چنین رهیافتیْ خلق اثری است که، در جستارِ حاضر، از آن به «رمان پسامدرن ایدئولوژیک» تعبیر شده است. این پژوهش، ضمن اشاره به شگردهای پسامدرنیستی رمان سرد سفید، می کوشد نشان دهد چگونه کاوه بهمن شکل و محتوای اثر را در خدمت تحقّق تفکر مذهبی خود قرار می دهد.