09 بهمن 1401
فتانه محمودي

فتانه محمودی

مرتبه علمی: دانشیار
نشانی: -
تحصیلات: دکترای تخصصی / پژوهش هنر
تلفن: 01135302720
دانشکده: دانشکده هنر و معماری

مشخصات پژوهش

عنوان واكاوي لايه هاي معنايي در نگاره هاي فالنامه نسخه طهماسبي با رويكرد آيكونولوژي
نوع پژوهش مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
نگارگری؛ مکتب قزوین؛ فالنامه طهماسبی (پراکنده)؛ نقد هنری؛ آیکونولوژی
مجله هنرهای زیبا هنرهای تجسمی
شناسه DOI 10.22059/jfava.2018.242037.665741
پژوهشگران سعید اخوانی (نفر اول) ، فتانه محمودی (نفر دوم)

چکیده

فالنامه های مصور دوره صفوی از چند جنبه دارای اهمیت فراوانی هستند. با توجه به این­که فالنامه از نخستین نسخ موجود مکتب قزوین به شمار می­رود، نگاره ­های آن از جنبه­ی سبک ­شناختی دارای ارزش مطالعاتی بسیاری است. اهمیت دیگر آن به ارتباط بینامتنی نگاره­ ها با متون چندگانه­ ی عصر خویش که شکل ­دهنده ­ی مضامینی مختلف در یک راستای مشخص است، بازمی گردد و دیگر این­که هنر نگارگری برخلاف کارکرد معمولش در سنت کتاب ­آرایی و تصویرسازی متون ادبی، این بار در کارکردی متفاوت ظاهرشده است. بدین ترتیب نگاره ­های فالنامه به لحاظ معنامندی، از ساختاری چندلایه تشکیل شده اند. مسئله این است که چه لایه­ های معنایی آشکار و پنهانی در نگاره­ های فالنامه های عصر صفوی حضور دارند؟ در این مقاله تلاش شده است تا با روش توصیفی-تحلیلی، نگاره ­های فالنامه نسخه طهماسبی (پراکنده) طبق الگوی آیکونولوژی، خوانش و در مراحل سه­ گانه­ ی آن مورد تحلیل قرار بگیرد. نتیجه این پژوهش نشان داد که وجود مضامین دینی و قرآنی و همچنین فراوانی این مضامین نسبت به دیگر مضامین در نگاره ­های فالنامه طهماسبی (پراکنده) در جهت ایجاد این تلقی بوده که فالنامه کتابی منطبق بر سنت استخاره و در نتیجه از نظر شرع بدون اشکال است و در کنار آن نیز دیگر باورها از طریق مضامین غیردینی نگاره ­ها فرصت حیات یافته­ اند.