1403/04/26
سید محسن موسوی

سید محسن موسوی

مرتبه علمی: استادیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس:
دانشکده: دانشکده الهیات و معارف اسلامی علامه حسن زاده آملی (ره)
نشانی:
تلفن: 01135302624

مشخصات پژوهش

عنوان
تاریخ‌گذاری آیۀ 36 سورۀ احزاب بر پایۀ سنجش روایات سبب نزول
نوع پژوهش
مقاله چاپ شده
کلیدواژه‌ها
سبب نزول تاریخ‌گذاری آیات لباب النقول سیوطی احزاب/ 36
سال 1402
مجله پژوهش‌نامۀ نقد آراء تفسیری
شناسه DOI
پژوهشگران مجتبی آقاجانی ، سید محسن موسوی ، محسن نورائی

چکیده

بر اساس آیه 36 سورۀ احزاب هیچ مرد و زن مؤمنی نباید در برابر حکم الهی بایستد زیرا هر که از خدا و پیامبرش نافرمانی کند سخت در گمراهی افتاده است. سیوطی در لباب النقول برای این آیه سه روایت سبب نزول نقل کرده است. در دو روایت نخست پیامبر زینب بنت جحش را برای زید خواستگاری می‌کند، اما وی از امر پیامبر سر باز می‌زند و این رفتار او موجب نزول آیه می‌شود. بر اساس روایت سوم پس از خواستگاری پیامبر از ام کلثوم بنت عقبه برای زید، او و برادرش در برابر امر پیامبر ایستادگی می‌کنند که این رفتار آنها نزول آیه را در پی‌ دارد. ‌شواهد تاریخی نشان می‌دهد که این دو رویداد از یکدیگر فاصلۀ زمانی قابل توجهی داشته و با توجه به‎‌این اختلاف، جمع دو روایت با تردید‌هایی همراه است. پژوهش حاضر می‌کوشد با روشی توصیفی ــ تحلیلی و با محوریت گزارش‌های تاریخی، زمان رویدادها و نزول آیه را تاریخ‌گذاری کند. تاریخ وقوع رویدادهای نشان می‌دهد نزول آیه به‌سبب رفتار ام‌کلثوم منتفی است، زیرا وی در این هنگام در مدینه حضور نداشته است اما تاریخ ازدواج زید و زینب با نزول آیه هماهنگی بیش‌تری دارد.