17 بهمن 1401
مسعود روحاني

مسعود روحانی

مرتبه علمی: استاد
نشانی: بابلسر- پردیس دانشگاه مازندران- دانشکده علوم انسانی- گروه زبان و ادبیات فارسی
تحصیلات: دکترای تخصصی / زبان و ادبیات فارسی
تلفن: 01135303120
دانشکده: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی

مشخصات پژوهش

عنوان
نخستین همایش ملی فرهگ، زبان و زیست بوم مازندران
نوع پژوهش مقاله ارائه شده
کلیدواژه‌ها
مَثَل، بلاغت، ضرب المثل فارسی و مازندرانی، زیبایی شناسی، بسامد و بیان.
پژوهشگران علی رزاقی شانی (نفر اول) ، احمد غنی پور ملکشاه (نفر دوم) ، مرتضی محسنی (نفر سوم) ، مسعود روحانی (نفر چهارم) ، حسن بسّاک (نفر پنجم)

چکیده

موضوع این مقاله «شگرد های بدیع لفظی در داستان نامة بهمنیاری و ضرب المَثَل های مازندرانی»¹ است. مَثَل ها به عنوان یکی از بخش های ادبیّات عامیانه، گرچه در ظاهر از آرایه های زیبایی شناسی به دورند، کمتر مَثَلی را می توان یافت که از شگردهای بلاغی بی بهره باشد. یکی از عوامل مهمّی که سبب زیبایی و اثرگذاری مَثَل می گردد، آرایه های لفظی هستند. در این نوشتار، شگردهای بدیع لفظی در6023 مَثَل داستان نامة بهمنیاری² و 2023 مَثَل مازندرانی از فرهنگ مَثَل های مازندرانی مصطفی انصاری³ با روش مقایسه و توصیف و تحلیل محتوا، با توجّه به منابع کتاب خانه ای بررسی و تحلیل گردید و این نتیجه حاصل شد که به کار گیری شگرد های بدیع لفظی بر بلاغت، تأثیرگذاری و زیبایی مَثَل های داستان نامه و مازندرانی افزوده و سبب شهرت و رواج آنها گردیده است. از مجموع آمار آرایه های بدیع لفظی، تکرار و تصدیر بالاترین بسامد و طرد و عکس پایین-ترین بسامد را در بلاغت مَثَل ها داشته است. تعداد آرایه ها در مَثَل های داستان نامه بیشتر از مَثَل های مازندرانی است. در مَثَل های مازندرانی تنوّع آرایه ها کمتر است و آرایه های ساده تر و محسوس تر به کار رفته اند؛ این امر، نشانة آن است که گویندگان مَثَل فارسی از دانش ادبی بیشتری نسبت به گویندگان مَثَل مازندرانی، برخوردار بوده اند. البتّه منظوم بودن برخی از مثل های داستان نامه در این امر بی تأثیر نبوده است.